Nargiz (Narcissus): ekish, uyda parvarish va gullash sirlari
Nargiz: bahorning birinchi gullari
Nargiz — bahorda eng birinchi gullaydigan o'simliklardan biri. Toshkentda fevral-mart oylarida gullaydi. Sariq, oq, ikki rangli — nargizni bog'da ham, uyda ham o'stirish oson.
Qiziqarli fakt: Nargiz tarkibida likorin alkaloidi bor — bu modda kemiruvchilar va mollarni o'ta haydaydi. Lola yoniga ekilgan nargiz lola piyozlarini zararkunandalardan himoya qiladi.
Mashhur navlar
Sariq klassik
- King Alfred — yirik, to'q sariq, 45 sm gacha. Klassik nargiz.
- Carlton — och sariq, xushbo'y, kesim uchun ajoyib.
- Dutch Master — katta truba, dunyoning eng ko'p ekilgan navi.
Oq va krema
- Ice Follies — oq gultojilari, krema kosachasi, juda ishonchli.
- Thalia — nafis, bir poyada bir nechta gul, yoqimli hid.
- Mount Hood — sof oq, yirik, gulchambar uchun.
Pushti va to'q sariq kosachali
- Pink Charm — oq gultojilari, pushti-to'q sariq kosachasi.
- Salome — oq gultojilari, kosachasi asta-sekin pushtilanadi.
- Professor Einstein — oq, yorqin to'q sariq kosachasi, kontrast.
Mahsuldor (mahroq)
- Bridal Crown — krema-oq, ko'p gultojili, kuchli hid.
- Tahiti — sariq ichida to'q sariq qo'shimchalar, hashamatli.
Minyatur navlar
- Tête-à-Tête — pakana (15-20 sm), bir nechta gul, idish uchun ideal.
- Minnow — krema-sariq, 3-4 gul bir poyada, xushbo'y.
Ochiq yerga ekish
Toshkentda qachon ekish kerak
- Eng yaxshi vaqt: oktabr — noyabrning birinchi yarmi
- Piyoz gul hosil qilish uchun 12-16 hafta sovuqqa (2-9°C) muhtoj
- Keyinroq ekish = kechikkan yoki yo'q gullash
Qanday ekish
- Chuqurlik: piyoz diametrining 3 barobari (odatda 15-20 sm)
- Oraliq: piyozlar orasida 10-15 sm
- Tuproq: yengil, drenajli, neytral yoki kuchsiz kislotali (pH 6-7)
- Drenaj: nargiz suv turg'unligiga toqat qilmaydi — chuqur tubiga qum soling
Bog'da parvarish
- Sug'orish: o'sish va gullash davrida quruq havoda
- O'g'itlash: bahorda novdalar chiqqanda — piyozlar uchun kompleks o'g'it
- Gullagandan keyin: barglari sariq bo'lgunicha (6-8 hafta) qirqmang — ular piyozni oziqlantiradi
- Qazib olish: bargi sariqlanganidan keyin (iyun-iyul), quritib, 17-20°C da saqlang
Uyda gullashga majburlab o'stirish (forcing)
Forcing — nargizni kerakli sanada gullashga majburlash. Navro'z (21 mart) yoki boshqa sana uchun uyda gullatiш mumkin.
Vaqt hisobi
| Gullash sanasi | Sovuqqa qachon qo'yish |
|---|---|
| 8 mart | Noyabr boshi |
| 21 mart (Navro'z) | Noyabr o'rtasi |
| Yangi yil | Sentabr |
Bosqichma-bosqich yo'riqnoma
1. Piyoz tanlash Yirik, qattiq, yumshoq dog'siz piyoz. Yirikroq piyoz = ko'proq gul.
2. Ekish
- Drenaj teshikli idish, 15-20 sm diametr
- Aralashma: torf + perlit (50/50) yoki piyozlar uchun tuproq
- Piyozlarni zichrroq, uchini yuqoriga, tuproqdan sal ko'rinib tursin
- Yaxshilab sug'oring
3. Sovutish (12-16 hafta)
- 2-9°C da qorong'i joy: muzlatgichning pastki javoni, isitilmagan balkon, yerto'la
- Tuproqni ozgina nam saqlang
4. Issiqqa olib kirish
- Novdalar 5-7 sm bo'lganda — salqin, qorong'iroq joyga (+12-15°C) ko'chiring
- 1-2 haftadan keyin — xona haroratiga (+18-20°C) olib kiring, yorug' joyga
- To'g'ri quyosh va radiatordan uzoqroq ushlab turing — salqinroq joyda gullash uzoqroq davom etadi
5. Gullash
- Sovuqdan chiqarilganidan 3-4 hafta o'tib gullaydi
- Gullar 1-2 hafta turadi; salqinroq sharoitda (+15-18°C) uzoqroq
Tez-tez so'raladigan savollar
Nargiz piyozini Toshkentda qachon ekish kerak? Oktabr — noyabr boshi. Piyoz gul hosil qilish uchun 2-9°C da 12-16 hafta sovuqqa muhtoj.
Nargiz zaharli bo'ladimi? Ha — barcha qismlari mushuk, it va odamlar uchun zaharli. Likorin alkaloidini o'z ichiga oladi. Bolalar va uy hayvonlaridan uzoqda saqlang. Piyoz shirasidan ba'zi odamlarda teri ta'sirlanishi bo'ladi — qo'lqop kiyib ishlang.
Nargizni boshqa gullar bilan bir vazaga qo'yish mumkinmi? Darhol qo'yish mumkin emas. Birinchi 24 soat ichida nargiz boshqa gullarga (lola, atirgul) zaharli moddalar chiqaradi. Nargizni bir kecha alohida suvda ushlab, poyalarini chayib, keyin boshqa gullar bilan qo'shing.
Vazada nargiz qancha turadi? 15-18°C da 5-7 kun. Issiqda (+25°C) 2-3 kun. Eng uzoq turishi uchun hali ochilmagan kurtakda ("qalam" bosqichida) kesib oling.
Nargiz ko'p yillik o'simlikmi? Ha — piyoz har yili ko'payib, gullaydi. 4-5 yildan keyin qo'shib ketgan piyozlarni qazib bo'ling.
Toshkentda nargiz sotib olish
Studio Amina mavsumida (fevral-mart) yangi nargizlarni yetkazib beradi — sariq, oq, mahroq navlarda, guldasta va idishlarda. 8 mart va Navro'z uchun ideal. Toshkent bo'ylab 1-2 soat ichida.